Chắc hẳn dạo gần đây, khi lướt tin tức hoặc theo dõi các vấn đề chính trị quốc tế, bạn không ít lần bắt gặp cái tên Alpha Condé phải không nào? Với một người từng rất quan tâm đến bức tranh chính trị ở Tây Phi như mình, những động thái của ông Condé luôn có sức hút kỳ lạ.
Mình nhớ mãi những ngày đầu ông lên nắm quyền, nhiều người đã đặt rất nhiều kỳ vọng vào một tương lai tươi sáng cho Guinea. Ai cũng mong chờ những thay đổi tích cực, những bước tiến mới cho đất nước này.
Thế nhưng, đời không như là mơ, chính trường luôn ẩn chứa vô vàn bất ngờ mà đôi khi, chúng ta chỉ có thể ngồi lại, phân tích từng đường đi nước bước mới có thể hiểu rõ.
Từ những quyết sách ban đầu cho đến những hành động gây tranh cãi sau này, tất cả đều tạo nên một bức chân dung chính trị gia đầy phức tạp. Bản thân mình cũng từng tự hỏi, liệu đâu là động cơ thực sự đằng sau những quyết định táo bạo đó?
Liệu con đường ông chọn có thực sự mang lại lợi ích lâu dài cho người dân Guinea, hay chỉ là một cuộc đấu đá quyền lực quen thuộc? Trong bài viết này, chúng ta hãy cùng nhau lật mở từng trang trong cuốn sổ tay chính trị của Alpha Condé, nhìn nhận khách quan từ nhiều góc độ và dự đoán những ảnh hưởng mà nó đã, đang và sẽ tạo ra cho khu vực nhé.
Hãy cùng tìm hiểu chính xác nhé!
Từ người đối lập kiên cường đến Tổng thống dân cử đầu tiên
Hành trình gian nan đến đỉnh cao quyền lực
Mình phải nói thật là hành trình chính trị của Alpha Condé không hề bằng phẳng chút nào. Ông đã dành hàng thập kỷ để đấu tranh, bền bỉ đứng về phía đối lập chống lại các chế độ liên tiếp ở Guinea.
Mình nhớ những năm 1993 và 1998, ông Condé đã từng tranh cử tổng thống nhưng không thành công trước ông Lansana Conté đương nhiệm. Dù thất bại, nhưng ông vẫn kiên trì lãnh đạo Đảng Tập hợp Nhân dân Guinea (RPG), một đảng đối lập quan trọng.
Sau cuộc bầu cử năm 1998, ông còn bị bắt giữ và bị buộc tội cố gắng rời khỏi đất nước bất hợp pháp, thậm chí bị cáo buộc cố gắng tuyển mộ lực lượng để gây bất ổn chính phủ.
Những ngày tháng trong tù chắc hẳn là một thử thách khủng khiếp, và mình tự hỏi, làm sao một người có thể giữ vững ý chí đấu tranh trong hoàn cảnh khắc nghiệt như vậy.
Sau này, ông được ân xá nhưng phải sống lưu vong ở Pháp một thời gian. Đến năm 2005, ông mới quay trở lại Guinea để tiếp tục chiến dịch kêu gọi dân chủ của mình.
Mình nghĩ, chính những khó khăn đó đã tôi luyện nên một Alpha Condé đầy bản lĩnh và khát khao thay đổi. Khi Condé nhậm chức vào tháng 12 năm 2010, ông trở thành tổng thống được bầu cử tự do đầu tiên trong lịch sử đất nước.
Đây là một cột mốc lịch sử, mang lại niềm hy vọng lớn lao cho người dân Guinea sau nhiều thập kỷ dưới sự cai trị độc đoán.
Kỳ vọng về một kỷ nguyên mới
Thời điểm ông Condé lên nắm quyền, cả đất nước Guinea và cộng đồng quốc tế đều đặt rất nhiều kỳ vọng. Mình còn nhớ như in những bài báo thời đó, ai cũng nói về “làn gió mới dân chủ” thổi qua Tây Phi.
Với vai trò là tổng thống dân cử đầu tiên, ông Condé đã cam kết sẽ củng cố nền dân chủ ở Guinea và chống lại nạn tham nhũng. Guinea, với dân số khoảng mười triệu người và là một trong những quốc gia nghèo nhất châu Phi, lại sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú – với khoảng một phần ba trữ lượng bauxite của thế giới và một số mỏ quặng sắt lớn nhất thế giới, cùng tiềm năng nông nghiệp ấn tượng.
Vậy nên, việc ông Condé có thể tận dụng những nguồn lực này để cải thiện đời sống người dân là điều mà ai cũng mong mỏi. Tuy nhiên, dù kinh tế Guinea có tăng trưởng nhờ tài nguyên khoáng sản dưới thời ông Condé, nhưng người dân dường như không cảm thấy được hưởng lợi đáng kể, trong khi nạn tham nhũng vẫn tiếp diễn.
Mình thực sự cảm thấy tiếc vì những kỳ vọng ban đầu lại không được đáp ứng trọn vẹn. Ông Condé đối mặt với thách thức lớn là dẫn dắt đất nước chuyển đổi sang dân chủ, giám sát hòa giải chính trị và sắc tộc, cũng như thiết lập một khuôn khổ để quốc gia hưởng lợi từ nguồn tài nguyên phong phú của mình.
Những cải cách và bước đi gây tranh cãi
Thay đổi hiến pháp: Quyết định bước ngoặt
Thật sự mà nói, một trong những động thái gây tranh cãi và có lẽ là bước ngoặt lớn nhất trong sự nghiệp của ông Condé chính là việc sửa đổi hiến pháp.
Mình nhớ vào khoảng năm 2019-2020, khắp các mặt báo đều tràn ngập thông tin về việc này. Hiến pháp hiện hành của Guinea giới hạn nhiệm kỳ tổng thống tối đa là hai nhiệm kỳ, mỗi nhiệm kỳ năm năm.
Nhưng ông Condé lại muốn thay đổi hiến pháp để bản thân có thể tranh cử nhiệm kỳ thứ ba. Để hiện thực hóa điều này, một cuộc trưng cầu dân ý đã được tổ chức vào tháng 3 năm 2020, và kết quả là ông Condé đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống tháng 10 năm 2020 với 59,5% phiếu bầu, cho phép ông “đặt lại” giới hạn nhiệm kỳ của mình.
Quyết định này đã châm ngòi cho hàng loạt cuộc biểu tình quy mô lớn và đẫm máu trước và sau cuộc trưng cầu dân ý. Mình vẫn còn nhớ cảm giác bất an khi theo dõi tin tức về những cuộc đụng độ bạo lực, với hàng chục người đã thiệt mạng.
Điều này thực sự khiến mình tự hỏi, liệu cái giá của việc duy trì quyền lực có xứng đáng với sự bất ổn và chia rẽ trong lòng đất nước không?
Đối mặt với làn sóng phản đối
Quyết định sửa đổi hiến pháp và tranh cử nhiệm kỳ thứ ba của ông Condé đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các đảng đối lập và người dân Guinea. Các cuộc biểu tình đã bùng nổ, đặc biệt là ở thủ đô Conakry, nơi hàng trăm nghìn người đổ xuống đường.
Mình từng xem những đoạn video trên mạng xã hội, thấy người dân barricade đường, ném đá trong khi cảnh sát dùng hơi cay để giải tán đám đông. Thật sự rất đau lòng khi chứng kiến cảnh tượng đó.
Các nhà phê bình đã cáo buộc có sự gian lận trong cả cuộc bầu cử năm 2015 và 2020. Nhiều người dân, đặc biệt là giới trẻ, cảm thấy bị tước đoạt quyền lợi, và nỗi lo về một chế độ độc tài đang quay trở lại đã bao trùm đất nước.
Mình nghĩ, chính quyền đã không thể xoa dịu được sự bất bình sâu sắc này, và điều đó đã tạo nên một áp lực rất lớn lên vai ông Condé. Sự đàn áp bạo lực đối với các cuộc biểu tình và các ứng cử viên đối lập càng làm gia tăng căng thẳng.
Kinh tế Guinea dưới thời Alpha Condé
Nguồn tài nguyên phong phú và tăng trưởng không đồng đều
Guinea là một quốc gia với nguồn tài nguyên khoáng sản cực kỳ dồi dào, nổi bật nhất là bauxite – loại quặng chính để sản xuất nhôm. Mình nhớ có đọc rằng Guinea sở hữu trữ lượng bauxite lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 22% nguồn cung toàn cầu vào năm 2020.
Ngoài ra, đất nước này còn có trữ lượng kim cương và vàng phong phú. Dưới thời ông Condé, nền kinh tế Guinea đã có sự tăng trưởng đáng kể, với mức tăng trưởng GDP từ 5-10% trong những năm gần đây, chủ yếu nhờ vào sự phát triển của ngành khai thác mỏ.
Nghe thì có vẻ rất tốt phải không? Nhưng thực tế lại không được như vậy. Mặc dù sự giàu có về khoáng sản đã thúc đẩy nền kinh tế Guinea tăng trưởng, nhưng đời sống của phần lớn người dân lại không được cải thiện đáng kể.
Mình nghĩ, đây là một nghịch lý đáng buồn, khi một đất nước giàu tài nguyên nhưng người dân lại không được hưởng lợi xứng đáng.
Thách thức tham nhũng và bất bình đẳng
Thách thức lớn nhất mà chính quyền của ông Condé phải đối mặt chính là nạn tham nhũng tràn lan và sự bất bình đẳng. Mặc dù ông Condé từng cam kết chống tham nhũng khi lên nắm quyền, nhưng thực tế là tình trạng tham nhũng, biển thủ công quỹ lại ngày càng gia tăng.
Một người dân thủ đô Conakry từng chia sẻ rằng: “Trong khi Tổng thống luôn miệng tuyên bố ông ấy muốn diệt trừ tham nhũng, nhưng việc biển thủ công quỹ ngày càng gia tăng.” Điều này tạo ra một khoảng cách lớn giữa lời nói và hành động, làm xói mòn niềm tin của người dân vào chính phủ.
Cuộc sống của người dân gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là khi chính phủ tăng thuế mạnh và tăng giá nhiên liệu lên 20% vào những tuần cuối cùng của chính quyền ông Condé, gây ra sự bất bình trên diện rộng.
Mình tin rằng, những quyết sách kinh tế này, cùng với nạn tham nhũng, đã trở thành những “ngòi nổ” âm ỉ, đẩy Guinea đến bờ vực của sự bất ổn.
Quan hệ quốc tế và vị thế khu vực
Vai trò của Guinea dưới thời Condé
Dưới thời Alpha Condé, Guinea không chỉ là một quốc gia Tây Phi mà còn có những nỗ lực để khẳng định vị thế của mình trên trường quốc tế. Mình nhớ, ông Condé từng đảm nhiệm chức Chủ tịch Liên minh châu Phi (AU) từ tháng 1 năm 2017 đến tháng 1 năm 2018.
Đây là một vị trí quan trọng, cho thấy phần nào ảnh hưởng của ông trong khu vực. Ông cũng tham gia vào các nỗ lực hòa giải ở một số quốc gia láng giềng.
Tuy nhiên, những hành động gây tranh cãi trong nước, đặc biệt là việc sửa đổi hiến pháp để tranh cử nhiệm kỳ thứ ba, đã làm giảm đi đáng kể uy tín của Guinea và cá nhân ông Condé.
Mình nghĩ, việc duy trì một nền dân chủ ổn định và tôn trọng hiến pháp là điều kiện tiên quyết để có được sự tin tưởng và ủng hộ từ cộng đồng quốc tế.
Phản ứng của cộng đồng quốc tế trước cuộc đảo chính
Khi cuộc đảo chính xảy ra vào tháng 9 năm 2021, mình thấy cộng đồng quốc tế đã phản ứng rất nhanh chóng và mạnh mẽ. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã lên án gay gắt “bất kỳ hành vi tiếm quyền bằng vũ lực nào” và kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho ông Condé.
Cộng đồng Kinh tế các Quốc gia Tây Phi (ECOWAS) và Liên minh châu Phi (AU) cũng nhanh chóng đình chỉ tư cách thành viên của Guinea và đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt.
Cá nhân mình cảm thấy, những phản ứng này là hoàn toàn hợp lý, vì không ai muốn thấy một nền dân chủ bị lật đổ bằng vũ lực. Các cường quốc như Pháp, Hoa Kỳ cũng đã lên tiếng chỉ trích cuộc đảo chính.
Tuy nhiên, dù có những lên án và đe dọa trừng phạt, mình nhận thấy rằng những áp lực này có vẻ chưa đủ mạnh để gây ảnh hưởng lớn đến những người tiến hành đảo chính, bởi vì Guinea có vị trí chiến lược và không phải là thành viên của liên minh tiền tệ Tây Phi.
Điều này cho thấy sự phức tạp trong việc giải quyết các cuộc khủng hoảng chính trị ở khu vực này.
Cuộc đảo chính: Hồi kết của một kỷ nguyên
Ngày định mệnh 5 tháng 9 năm 2021
Mình nhớ mãi cái ngày 5 tháng 9 năm 2021, khi tin tức về cuộc đảo chính ở Guinea bùng nổ trên khắp các phương tiện truyền thông. Đó là một buổi sáng đầy bất ổn tại thủ đô Conakry, khi tiếng súng nổ ra gần Phủ Tổng thống và các tòa nhà chính phủ khác ở khu phố Kaloum.
Ban đầu, có những thông tin trái chiều về tình hình của Tổng thống Alpha Condé, nhưng sau đó, những đoạn video chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội đã lan truyền hình ảnh ông bị binh lính vũ trang khống chế và bắt giữ.
Cá nhân mình thực sự sốc khi chứng kiến những hình ảnh đó, một tổng thống đương nhiệm, từng là biểu tượng của hy vọng dân chủ, lại bị lật đổ một cách bất ngờ như vậy.
Đại tá Mamady Doumbouya, chỉ huy lực lượng đặc nhiệm của quân đội Guinea, đã xuất hiện trên truyền hình quốc gia để tuyên bố giải tán chính phủ, vô hiệu hóa hiến pháp và đóng cửa biên giới trên bộ và trên không của đất nước.
Ông Doumbouya lấy lý do “nghèo đói và nạn tham nhũng phổ biến” đã thúc đẩy lực lượng quân đội hành động.
Hậu quả và những câu hỏi còn bỏ ngỏ
Cuộc đảo chính đã chấm dứt hơn một thập kỷ cầm quyền của Alpha Condé, người từng là tổng thống dân cử đầu tiên của Guinea. Sau cuộc đảo chính, mặc dù có sự lên án từ cộng đồng quốc tế, nhưng mình thấy có nhiều người dân Guinea lại đổ ra đường ăn mừng, coi đây là một “chiến thắng của giới trẻ Guinea”.
Điều này thực sự khiến mình suy nghĩ rất nhiều về sự phức tạp của tình hình chính trị ở đây, khi một cuộc lật đổ chính quyền lại nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận dân chúng.
Lực lượng đảo chính sau đó đã thành lập Ủy ban Quốc gia về Đoàn kết và Phát triển (CNRD) và Đại tá Doumbouya tuyên thệ nhậm chức tổng thống lâm thời vào ngày 1 tháng 10 năm 2021, cam kết giám sát quá trình chuyển tiếp, soạn thảo hiến pháp mới và tổ chức các cuộc bầu cử tự do và minh bạch.
Tuy nhiên, thời điểm cụ thể cho các cuộc bầu cử vẫn còn bỏ ngỏ. Cuộc đảo chính này cũng gây ra những lo ngại về sự ổn định của khu vực Tây Phi, nơi đã chứng kiến “bước thụt lùi lớn của nền dân chủ” trong những năm gần đây.
Mình tự hỏi, liệu Guinea có thể tìm thấy một con đường thực sự bền vững để tiến tới dân chủ và phát triển hay không, hay sẽ tiếp tục rơi vào vòng xoáy của bất ổn chính trị?
| Giai đoạn | Mốc thời gian chính | Sự kiện nổi bật |
|---|---|---|
| Trước khi nắm quyền | Thập kỷ 1990 – 2010 | Hoạt động đối lập, tranh cử tổng thống không thành công (1993, 1998), bị bắt giữ và lưu vong. |
| Nhiệm kỳ đầu tiên | Tháng 12/2010 – 2015 | Trở thành tổng thống dân cử đầu tiên. Cam kết củng cố dân chủ và chống tham nhũng. |
| Nhiệm kỳ thứ hai | 2015 – 2020 | Tái đắc cử năm 2015. Kinh tế tăng trưởng nhờ khoáng sản nhưng tham nhũng và bất bình đẳng vẫn cao. |
| Nhiệm kỳ thứ ba (tranh cãi) | 2020 – Tháng 9/2021 | Sửa đổi hiến pháp gây tranh cãi, tái đắc cử năm 2020. Đối mặt với biểu tình quy mô lớn và đàn áp bạo lực. |
| Sau đảo chính | Tháng 9/2021 trở đi | Bị quân đội lật đổ và bắt giữ. Cộng đồng quốc tế lên án, Guinea bị đình chỉ tư cách thành viên. |
Những yếu tố dẫn đến sự sụp đổ
Sự mệt mỏi của người dân và bất mãn quân đội
Khi theo dõi tình hình ở Guinea, mình nhận thấy một điều rõ ràng là sự mệt mỏi của người dân đã lên đến đỉnh điểm. Mặc dù ông Condé từng được chào đón như một người hùng dân chủ, nhưng những lời hứa về cải cách và chống tham nhũng dường như không được thực hiện đến nơi đến chốn.
Mình nghĩ rằng việc kinh tế có tăng trưởng nhưng người dân lại không được hưởng lợi, cùng với nạn tham nhũng ngày càng trầm trọng, đã khiến niềm tin vào chính phủ dần cạn kiệt.
Thêm vào đó, quyết định sửa đổi hiến pháp để tìm kiếm nhiệm kỳ thứ ba đã châm ngòi cho một làn sóng phản đối dữ dội, và sự đàn áp các cuộc biểu tình chỉ làm đổ thêm dầu vào lửa.
Không chỉ người dân, mà ngay cả trong quân đội cũng có những dấu hiệu bất mãn. Mình từng đọc được thông tin rằng Bộ Quốc phòng đã tìm cách gạt bỏ Lực lượng Đặc nhiệm tinh nhuệ (GPS) được thành lập vào năm 2018 và do Đại tá Mamady Doumbouya lãnh đạo, vì lo ngại về lòng trung thành của họ đối với chính quyền.
Việc chính phủ còn có kế hoạch cắt giảm lương của lực lượng vũ trang vào tháng 8 năm 2021 càng làm gia tăng căng thẳng. Cá nhân mình thấy, những yếu tố này, từ sự thất vọng của công chúng đến sự bất mãn trong nội bộ quân đội, đã tạo nên một “bức tường” áp lực khổng lồ, cuối cùng dẫn đến việc ông Condé bị lật đổ.
Bài học về giới hạn quyền lực
Nếu có một bài học lớn rút ra từ câu chuyện của Alpha Condé, thì đó chính là tầm quan trọng của việc tôn trọng giới hạn quyền lực và hiến pháp. Mình tin rằng, khi một nhà lãnh đạo, dù ban đầu có được sự ủng hộ lớn đến đâu, cố gắng phá vỡ những quy tắc dân chủ cơ bản để duy trì quyền lực, thì sớm muộn cũng sẽ đối mặt với phản ứng dữ dội.
Trường hợp của ông Condé, việc thay đổi hiến pháp để tranh cử nhiệm kỳ thứ ba đã đi ngược lại kỳ vọng của nhiều người dân về một nền dân chủ vững mạnh.
Mình nghĩ rằng, trong một xã hội dân chủ, các thể chế và quy tắc cần được ưu tiên hơn là cá nhân nhà lãnh đạo. Khi lòng tin bị xói mòn, khi tiếng nói của người dân bị bỏ qua, và khi các giới hạn quyền lực bị xem nhẹ, thì những bất ổn là điều khó tránh khỏi.
Câu chuyện của Alpha Condé là một lời nhắc nhở đắt giá về việc quyền lực có thể làm thay đổi một con người như thế nào, và tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống chính trị minh bạch, công bằng và có trách nhiệm, nơi không ai có thể đứng trên luật pháp hay ý chí của nhân dân.
Tương lai nào cho Guinea sau Alpha Condé?
Quá trình chuyển đổi và những hứa hẹn mới
Sau cuộc đảo chính, Guinea bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới với nhiều bất định. Mình nhớ Đại tá Mamady Doumbouya, người đứng đầu lực lượng đảo chính, đã tuyên thệ nhậm chức tổng thống lâm thời và cam kết sẽ giám sát một quá trình chuyển đổi dân chủ.
Ông ấy hứa hẹn sẽ soạn thảo hiến pháp mới, chống tham nhũng, cải cách bầu cử và tổ chức các cuộc bầu cử tự do và minh bạch. Điều đáng chú ý là lực lượng đảo chính còn tuyên bố sẽ không ra tranh cử trong các cuộc bầu cử sắp tới, một động thái mà mình nghĩ là để xoa dịu dư luận và chứng tỏ ý định muốn trao trả quyền lực cho chính quyền dân sự.
Tuy nhiên, mình cũng tự hỏi, liệu những lời hứa này có được thực hiện một cách trọn vẹn và đúng đắn hay không. Lịch sử của Guinea đã chứng kiến nhiều lần quân đội can thiệp vào chính trường, và mỗi lần như vậy đều mang theo những kỳ vọng rồi lại thất vọng.
Việc xác định thời điểm tổ chức bầu cử sẽ được quyết định bởi Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia, một cơ quan gồm 81 thành viên. Mình thực sự mong rằng quá trình này sẽ diễn ra một cách công bằng, minh bạch và có sự tham gia của mọi thành phần trong xã hội, để Guinea có thể thực sự bước sang một trang mới.
Thách thức và cơ hội phía trước
Guinea đang đứng trước cả thách thức lẫn cơ hội. Thách thức lớn nhất vẫn là làm sao để chuyển đổi sang chế độ dân sự một cách ổn định, tránh lặp lại vòng luẩn quẩn của các cuộc đảo chính và bất ổn chính trị.
Việc xây dựng lại niềm tin của người dân vào thể chế, xóa bỏ nạn tham nhũng và đảm bảo công lý là những nhiệm vụ không hề dễ dàng. Mình nghĩ rằng, đây là lúc cần một sự lãnh đạo mạnh mẽ nhưng cũng phải rất lắng nghe, để thấu hiểu những mong muốn thực sự của người dân.
Về cơ hội, với nguồn tài nguyên khoáng sản khổng lồ, nếu được quản lý hiệu quả và minh bạch, Guinea hoàn toàn có thể sử dụng sự giàu có này để phát triển đất nước, nâng cao đời sống của người dân.
Mình hy vọng rằng chính quyền mới sẽ tập trung vào việc tạo ra cơ hội kinh tế cho tất cả mọi người, không chỉ một nhóm nhỏ nào đó. Ngoài ra, việc duy trì mối quan hệ tốt đẹp với cộng đồng quốc tế và các tổ chức khu vực cũng rất quan trọng để Guinea nhận được sự hỗ trợ cần thiết trong quá trình tái thiết.
Cá nhân mình tin rằng, chỉ khi người dân thực sự được tham gia vào quá trình xây dựng đất nước, được sống trong một xã hội công bằng và dân chủ, thì tương lai tươi sáng mới thực sự mở ra cho Guinea.
글을 마치며
Vậy là chúng ta đã cùng nhau nhìn lại hành trình đầy thăng trầm của Alpha Condé – từ một biểu tượng đấu tranh dân chủ đến một tổng thống bị lật đổ. Qua câu chuyện này, mình nhận ra rằng, chính trị là một bức tranh vô cùng phức tạp, nơi những kỳ vọng lớn lao có thể biến thành nỗi thất vọng sâu sắc. Dù ở đâu, mong muốn về một nền dân chủ vững mạnh, một chính quyền liêm chính và sự phát triển bền vững cho người dân luôn là điều cốt lõi nhất. Guinea, và có lẽ nhiều quốc gia khác nữa, vẫn đang trên con đường tìm kiếm sự ổn định thực sự.
알아두면 쓸모 있는 정보
1. Tôn trọng hiến pháp là nền tảng: Bất kỳ sự thay đổi hiến pháp nào nhằm kéo dài quyền lực đều có thể châm ngòi cho bất ổn và làm xói mòn niềm tin của người dân. Giới hạn nhiệm kỳ không chỉ bảo vệ dân chủ mà còn giúp tránh tình trạng lạm quyền và độc đoán.
2. “Lời nguyền tài nguyên” không phải là định mệnh: Một quốc gia giàu tài nguyên như Guinea hoàn toàn có thể thoát khỏi vòng luẩn quẩn của nghèo đói và tham nhũng, nếu có một cơ chế quản lý minh bạch, phân phối lợi ích công bằng và đầu tư đúng đắn vào con người.
3. Cộng đồng quốc tế có vai trò, nhưng không phải tất cả: Phản ứng từ các tổ chức khu vực và quốc tế rất quan trọng, nhưng áp lực bên ngoài chỉ thực sự hiệu quả khi có sự đồng thuận và ý chí mạnh mẽ từ chính nội bộ quốc gia đó để hướng tới dân chủ và pháp quyền.
4. Lòng dân là gốc rễ của quyền lực: Dù một chính phủ có mạnh đến đâu, nếu không lắng nghe và đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của người dân, đặc biệt là giới trẻ, thì nguy cơ sụp đổ luôn hiện hữu. Sự ủng hộ của công chúng là yếu tố quyết định sự tồn vong của mọi chế quyền.
5. Chuyển giao quyền lực dân sự chậm trễ tiềm ẩn nhiều rủi ro: Như trường hợp của Guinea hiện tại, việc chính quyền quân sự liên tục trì hoãn việc trao trả quyền lực cho dân sự thông qua các cuộc bầu cử, thậm chí thay đổi hiến pháp để mở đường cho các lãnh đạo quân sự tranh cử, sẽ gây ra sự bất mãn sâu rộng, làm tăng thêm bất ổn và kìm hãm sự phát triển dài hạn của đất nước.
중요 사항 정리
Hành trình chính trị của Alpha Condé tại Guinea là một ví dụ điển hình về sự phức tạp của chính trường Tây Phi. Từ chỗ là tổng thống dân cử đầu tiên, mang theo niềm hy vọng lớn, ông lại vấp phải làn sóng phản đối dữ dội khi cố gắng sửa đổi hiến pháp để tranh cử nhiệm kỳ thứ ba. Quyết định này, cùng với nạn tham nhũng và việc người dân không cảm nhận được lợi ích từ tăng trưởng kinh tế, đã dẫn đến cuộc đảo chính quân sự năm 2021. Guinea hiện đang đối mặt với một quá trình chuyển đổi đầy thách thức dưới sự điều hành của chính quyền quân sự, với những lo ngại về việc trì hoãn bầu cử và đàn áp đối lập vẫn đang hiện hữu, khiến tương lai dân chủ của đất nước này còn nhiều bất định.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) 📖
Hỏi: Alpha Condé đã trở thành Tổng thống Guinea như thế nào và những kỳ vọng nào đã được đặt ra cho ông khi nhậm chức?
<
Đáp: Mình còn nhớ như in cái ngày Alpha Condé chính thức nhậm chức Tổng thống Guinea vào tháng 12 năm 2010. Ông ấy là vị tổng thống được bầu cử một cách tự do đầu tiên trong lịch sử đất nước này, sau hơn 50 năm Guinea độc lập từ Pháp.
Trước đó, ông Condé đã dành hàng thập kỷ để đấu tranh chống lại các chế độ liên tiếp ở Guinea, thậm chí còn không ít lần phải vào tù ra tội và chịu cảnh tra tấn vì các hoạt động chính trị của mình.
Mình còn đọc được rằng ông ấy từng là giáo sư luật ở Pháp nữa cơ. Khi lên nắm quyền, ông Condé đã hứa hẹn rất nhiều điều, đặc biệt là sẽ củng cố nền dân chủ non trẻ của Guinea và quyết tâm bài trừ tham nhũng – một vấn nạn nhức nhối ở quốc gia Tây Phi này.
Ai cũng mong chờ ông sẽ trở thành “Mandela của Guinea”, một biểu tượng của sự hòa giải dân tộc và phát triển, khai thác tốt nguồn tài nguyên phong phú của đất nước như bauxite và quặng sắt để cải thiện đời sống người dân.
Mình nghĩ, lúc đó, niềm tin vào một tương lai tươi sáng, ổn định và thịnh vượng cho Guinea là rất lớn, không chỉ riêng người dân Guinea mà cả cộng đồng quốc tế cũng kỳ vọng rất nhiều vào sự lãnh đạo của ông.>
Hỏi: Điều gì đã khiến cựu Tổng thống Alpha Condé vấp phải nhiều tranh cãi và cuối cùng bị lật đổ?
<
Đáp: Thật lòng mà nói, mình cũng từng rất tiếc khi thấy con đường chính trị của Alpha Condé lại rẽ sang một hướng đầy chông gai và kết thúc không mấy tốt đẹp.
Bước ngoặt lớn nhất, theo mình, chính là quyết định tranh cử nhiệm kỳ thứ ba vào năm 2020. Hiến pháp Guinea quy định tổng thống chỉ được tại vị hai nhiệm kỳ thôi, nhưng ông Condé đã tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý để thay đổi hiến pháp, qua đó “xóa sổ” giới hạn nhiệm kỳ và cho phép mình tiếp tục tranh cử.
Quyết định này ngay lập tức vấp phải sự phản đối dữ dội từ phe đối lập và người dân, châm ngòi cho hàng loạt cuộc biểu tình lớn trên khắp cả nước. Mình còn nhớ tin tức lúc đó tràn ngập hình ảnh về những cuộc đụng độ bạo lực giữa người biểu tình và lực lượng an ninh, khiến nhiều người thiệt mạng và hàng trăm người bị bắt giữ.
Dù bị chỉ trích gay gắt, ông Condé vẫn giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2020. Tuy nhiên, nhiều người đã không công nhận kết quả này, cho rằng có gian lận.
Chính sự cố chấp trong việc nắm giữ quyền lực, cùng với các cáo buộc về quản lý yếu kém, tình trạng đói nghèo và tham nhũng lan tràn, chia rẽ sắc tộc đã làm mất đi niềm tin của công chúng và cuối cùng dẫn đến cuộc đảo chính quân sự do Đại tá Mamady Doumbouya lãnh đạo vào ngày 5 tháng 9 năm 2021.
Mình thấy nhiều chuyên gia cũng nhận định, việc ông Condé từ chối từ bỏ quyền lực đã khiến một cuộc nổi dậy của người dân hoặc một cuộc đảo chính là điều khó tránh khỏi.>
Hỏi: Sau cuộc đảo chính, số phận của ông Alpha Condé ra sao và tình hình Guinea hiện nay như thế nào?
<
Đáp: Sau cuộc đảo chính định mệnh ấy, ông Alpha Condé đã bị lực lượng quân đội bắt giữ và giam giữ tại một địa điểm bí mật. Các nhà lãnh đạo quân sự sau đó đã tuyên bố giải tán chính phủ, đình chỉ hiến pháp và đóng cửa biên giới.
Mình nghĩ đây là những động thái khá thường thấy sau các cuộc đảo chính. Ban đầu, cộng đồng quốc tế đã lên án mạnh mẽ cuộc đảo chính và kêu gọi trả tự do cho ông Condé.
Tuy nhiên, sau đó, ông đã được phép rời Guinea và sống lưu vong, chủ yếu ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng cuộc sống lưu vong của ông cũng không hề yên bình. Mình đọc được rằng vào tháng 12 năm 2022, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã đưa ông vào danh sách trừng phạt vì các hành vi tham nhũng và vi phạm nhân quyền.
Đến tháng 11 năm 2023, chính quyền quân sự Guinea hiện tại còn mở cuộc điều tra ông Condé về tội phản quốc, ám sát, tra tấn và nhiều tội danh khác nữa.
Thậm chí, gần đây vào tháng 9 năm 2024, ông ấy còn gửi thông điệp tới người dân Guinea từ “châu Phi”, ám chỉ rằng ông đã rời Istanbul. Về phần Guinea, sau cuộc đảo chính, đất nước này vẫn đang trong giai đoạn chuyển tiếp đầy thách thức.
Mặc dù sự giàu có về khoáng sản đã thúc đẩy nền kinh tế Guinea tăng trưởng dưới thời ông Condé, nhưng cuộc sống của người dân không được cải thiện đáng kể.
Các nhà lãnh đạo quân sự đã cam kết sẽ đưa đất nước trở lại chế độ dân sự vào năm 2026, nhưng con đường phía trước vẫn còn rất nhiều điều không chắc chắn, đặc biệt là việc xây dựng một chính phủ đoàn kết dân tộc và giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội còn tồn đọng.>
